Strzyżów

Strzyżów to miasto w woj. podkarpackim, w powiecie strzyżowskim, na Pogórzu Strzyżowskim, nad Wisłokiem, 30 km od Rzeszowa. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Strzyżów. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. rzeszowskiego.

Według danych z 31 grudnia 2004, miasto miało 8681 mieszkańców.

Historia

Dawne nazwy Strzeschow, Strezow, Strzezow. Od tego grodu pochodzi nazwa Kultura strzyżowska – występująca w epoce brązu na terenach Polski i Wołynia. W Polsce występowała w pierwszej połowie II tysiąclecia p.n.e., we wschodniej części Wyżyny Lubelskiej i na Podkarpacia. Legendarne dzieje Strzyżowa sięgają IX wieku, czasów związku plemiennego Wiślan, kiedy to pogański książę wiślicki miał tu zbudować w widłach rzeki Stobnicy i Wisłoka strażnicę zwaną – Strzeżno – dla obrony wschodnich krańców swych ziem. Pierwsza lokacja miasta miała miejsce między 1373 a 1397 r. (druga w 1480). Miasto w XV-XVII w. miało dwa rynki, trzy kościoły, ratusz, łaźnię, szpital dla bezdomnych, trzy młyny, jatki, karczmę, gorzelnię, dwa browary i słodownie, szkołę parafialną, komorę celną, dwa mosty: godowski i gbiski, folusz, blech z maglem, staw rybny, itd. Teren miejski otaczał ziemny wał obronny (do dziś zachowała się ul. Zawale). Były to czasy świetnego rozwoju miasta, rzemiosła, wytwórczości, hodowli i kontraktów handlowych z ośrodkami miejskimi w Polsce, na Węgrzech i w Słowacji. 15 sierpnia 1769 roku odbyła się przysięga Konfederatów barskich przed cudownym obrazem Matki Bożej Niepokalanej w Strzyżowie, w obecności Kazimierza Pułaskiegoi Franciszka Trzecieskiego. Obraz ten został zamieszczony na sztandarze Konfederatów.

Strzyżów trawiło w jego historii aż dziewięć pożarów – ostatni w 1895 r. spowodował, że powstało już w większości miasto murowane. Rozwój miasta utrwaliło otwarcie szkoły świeckiej w 1796 r., a wcześniej w 1684 r. zezwolenie królewskie na organizację czterech jarmarków rocznie, wybudowanie w latach 1794-98 drogi bitej Rzeszów-Strzyżów-Krosno, linii kolejowej Rzeszów-Strzyżów-Jasło w 1890 r. W roku 1880 liczyło 930 Polaków, 212 Żydów oraz 185 Niemców. W latach 60. i 70. XX w. powstało w Strzyżowie szereg fabryk, zakładów, szkół i placówek upowszechniania kultury. Miasto powiatowe w latach 1896-1932, 1954-1975 i od 1999.

Zabytki

  • gotycki kościół parafialny z barokowym wystrojem (1401);
  • synagoga (II poł. XVIII w.) obecnie biblioteka im. juliana przybosia
  • zespół pałacowy (XIX w.);
  • zespół dworski (ok. 1786 r.);
  • poniemiecki tunel podziemny (1940–41).
  • dom kultury sokół(ok,z 1910r.).
  • budynek sądu rejonowego z (XIX w.);
  • dworzec kolejowy z (XIX w.);
  • rynek strzyżowski
  • klasztor ochronka ss.serafitek z(przełomu XIX i XXw)
  • liceum ogólnokształcące z (ok.1912r.);

Ciekawostki

  • Strzyżów posiadał na początku lat 60-70-80 na swoim obecnym terenie browar(produkujący jedno z najlepszych piw w tamtym czasie),fabrykę mebli oraz fabrykę Polsport(zajmującą się szyciem piłek które były znane na całą polskę).
  • W Strzyżowie trwają pracę nad stworzeniem całorocznego ośrodka sportowo rekreacyjnego Ski&Water
  • składającego się ze skoczni narciarskiej,stoku narciarskiego,mini aqua parku wodnego,boisk do siatkówki i mini golfa a także scieżek zdrowotnych i rowerowych.
  • Od końca 2003 roku Strzyżów posiad drugą parafię kościelną im. biskupa J.S.Pelczara
  • Od czerwca 2007 r Strzyżów posiada rondo niedaleko domu kultury Sokół.